Bastiat og ■a­ sem ekki sÚst

Bastiat tiltFranski rith÷fundurinn FrÚdÚric Bastiat skrifa­i ßri­ 1850 stutta dŠmis÷gu sem ■eir sem hana skilja geta dregi­ mikilvŠgan og sÝgildan lŠrdˇm af. DŠmisaga Bastiat kallast ß fr÷nsku Ce qu'on voit et ce qu'on ne voit pas sem ß Ýslensku myndi ˙tleggjast ■a­ sem sÚst og ■a­ sem ekki sÚst.

Bo­skapur s÷gunnar er sß a­ ekki sÚ rß­legt a­ meta gŠ­i a­ger­a me­ ■vÝ a­ lÝta eing÷ngu ß ■Šr aflei­ingar sem fyrir augum ber og eru augljˇsar heldur ■urfi jafnan a­ taka me­ Ý reikninginn ■Šr aflei­ingar sem ekki eru augljˇsar vi­ fyrstu sřn.

DŠmisagan fjallar um b˙­areiganda sem ver­ur fyrir ■vÝ dag einn a­ sonur hans brřtur gluggar˙­u Ý b˙­ f÷­ur sÝns. Fˇlk sem drÝfur a­ reynir a­ hughreysta b˙­areigandann me­ ■eim or­um a­ fßtt sÚ svo me­ ÷llu illt a­ ekki bo­i nokku­ gott. Ef engar r˙­ur brotnu­u yr­i lÝti­ um vinnu fyrir glerger­armanninn og a­ r˙­ubroti­ hafi Ý raun veri­ til gˇ­s ■ar sem ■a­ skapa­i atvinnu fyrir glerger­armanninn.

Bastiat bendir ß a­ ■eir sex frankar sem b˙­areigandinn ■urfti a­ grei­a glerger­armanninum fyrir nřja r˙­u hef­u annars veri­ nota­ir Ý a­ kaupa nřja skˇ. Aflei­ing r˙­ubrotsins hafi ■vÝ ekki eing÷ngu veri­ hi­ augljˇsa: a­ glerger­arma­urinn ˙tbjˇ nřja r˙­u, heldur einnig a­ b˙­areigandinn eigna­ist ekki nřja skˇ. Hin ˇsřnilega aflei­ing var ■vÝ s˙ a­ skˇger­arma­urinn missti af vi­skiptum vi­ b˙­areigandann. Aflei­ingar r˙­ubrotsins voru ■vÝ ekki ßvinningur samfÚlagsins Ý formi nřrrar r˙­u heldur ■vert ß mˇti tap samfÚlagsins Ý formi skˇpars sem aldrei var­ til.

Ůessi bo­skapur kann a­ vir­ast svo sjßlfsag­ur a­ ekki ■urfi a­ hafa ßhyggjur af ■vÝ a­ vel mennta­ og hugsandi n˙tÝmafˇlk falli Ý s÷mu gryfju og nßgrannar b˙­areigandans Ý dŠmis÷gu Bastiat. ŮvÝ mi­ur er einmitt ■essi sama gryfja tro­full af hagfrŠ­ingum, stjˇrnmßlam÷nnum og alls kyns fˇlki sem fellur fyrir r÷kvillunni um brotna gluggann.

Eitt algengasta dŠmi­ um hvernig r÷kvillan um brotna gluggann ■vŠlist fyrir stjˇrnmßlam÷nnum er gamalkunnugt tal um a­ rÝki­ ■urfi a­ skapa st÷rf. SlÝk "sk÷pun" fer gjarnan fram me­ ■vÝ a­ skattleggja (e­a taka lßn og ■annig skattleggja framtÝ­ina) og ■ar me­ ey­ileggja ˇsřnileg st÷rf vÝ­a Ý samfÚlaginu til a­ til ■ess a­ skapa sřnileg st÷rf t.d. vi­ a­ byggja tˇnlistarh˙s.

brokenWindow Harpaá

Skrif Paul Krugman, hagfrŠ­ings og Nˇbelsver­launahafa, um hvernig ßrßsirnar ß TvÝburaturnana myndu ÷rva hagkerfi­ og vera til gˇ­s er lÝka ÷murleg birtingarmynd s÷mu r÷kvillu. Fleiri dŠmi eru um a­ keynesÝskir hagfrŠ­ingar hafi liti­ me­ vel■ˇknun ß ey­ileggingar strÝ­a og hamfara ■ar sem enduruppbyggingin sÚ svo gˇ­ fyrir hagkerfi­! Ůa­ kŠmi ekki ß ˇvart ■ˇtt einhver Ýslenskur hagfrŠ­ingur e­a stjˇrnmßlama­ur stigi fram ß nŠstunni og lřsti gagnsemi eldgosa og hamfaraflˇ­a til ÷rvunar ß Ýslensku efnahagslÝfi!

Myndskei­i­ hÚr a­ ne­an sřnir ß ÷rfßum mÝn˙tum nokkur dŠmi um ■etta.

Ni­urlag

T÷fraform˙la Keynes um hvernig laga megi meinsemdir hagkerfisins me­ meiri ey­slu er sennilega ein lÝfseigasta birtingarmyndin ß r÷kvillunni um brotna gluggann. A­ger­ir stjˇrnvalda vÝ­a um heim til "÷rvunar" e­a "bj÷rgunar" eru nřjasta dŠmi­. Og um lei­ ■a­ dřrasta. á

Ůa­ er kominn tÝmi til a­ hŠtta a­ endurnřta ˇnřtar hugmyndir sem hvÝla ß r÷kvillu sem Bastiat ˙tskřr­i fyrir heiminum fyrir 160 ßrum. Er ■a­ ekki?


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Athugasemdir

1 Smßmynd: Sveinn Tryggvason

Ůa­ mß kanski vi­ ■etta bŠta a­ einhverjir nemar Ý stjˇrnmßlafrŠ­i vi­ H═ og e.t.v. a­rir hafa kynnst dŠmis÷gu Bastiat Ý gegnum fram˙rskarandi bˇk Henry Hazlitt, Economics in One Lesson (pdf), sem Ý Ýslenskri ■ř­ingu bar titilinn HagfrŠ­i Ý hnotskurn. Bˇkin er m.a. fßanleg Ý bˇks÷lu AndrÝkis sem fjalla­ hefur um bo­skap Bastiat og bˇk Hazlitt oftar en einu sinni.

Sveinn Tryggvason, 16.4.2010 kl. 10:04

2 Smßmynd: Sigurgeir Orri Sigurgeirsson

HßrrÚtt! MÚr hefur bl÷skra­ ■etta tal stjˇrnmßlamanna um a­ ■eir sÚu a­ skapa st÷rf me­ aukinni skattheimtu. Ůa­ blasir vi­ a­ ■eir eru a­ grafa undan hagkerfinu.

Sigurgeir Orri Sigurgeirsson, 17.4.2010 kl. 07:44

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband