„Dólgafrjálshyggja” í Háskóla Íslands

Eftirfarandi grein eftir mig birtist í Morgunblađinu í dag - 15. september 2010.

Tagline DólgafrjálshyggjaStjórnmálaumrćđa á Íslandi hefur oft veriđ skrýtin, stundum skemmtileg og  stöku sinnum jafnvel uppbyggileg og málefnaleg. Ađ undanförnu hefur umrćđan ţó einkum veriđ dapurleg. Hér er ekki átt viđ furđur í bloggheimum eđa nafnlausan rógburđ í netmiđlum. Hér er átt viđ orđrćđu vanstilltra stjórnmálamanna hvort heldur sem er úr rćđustóli Alţingis eđa í viđtölum viđ fréttamenn. Oft má ţví miđur sjá ţreytu og stundum reiđi og heift en rökstuddur málflutningur, skýr framtíđarsýn og málefnaleg skođanaskipti eru sjaldséđ. Ţótt skiljanlegt sé ađ álag hafi áhrif á dómgreind og valdi ójafnvćgi verđur ađ gera ţá kröfu til stjórnmálamanna ađ ţeir fari fram međ sćmilegu fordćmi. Hins vegar ćtti fólk ađ geta treyst ţví ađ umrćđa um ţjóđmál í háskólasamfélaginu hvíli á traustum grunni.

Ég gerđi mér ţví vonir um vandađa og upplýsandi umrćđu ţegar ég sá auglýsta fyrirlestrarröđ sem Ţjóđmálastofnun Háskóla Íslands og EDDA öndvegissetur, sem einnig er sjálfstćđ rannsóknarmiđstöđ innan Háskóla Íslands standa fyrir ţessar vikurnar og fjallar um frjálshyggju. Tilefni fyrirlestranna er útgáfa bókarinnar „Eilífđarvélin: Uppgjör viđ nýfrjálshyggjuna” sem Ţjóđmálastofnun gefur út undir ritstjórn Kolbeins Stefánssonar, sérfrćđings Ţjóđmálastofnunar og doktorsnema í félagsfrćđi, sem jafnframt reiđ á vađiđ međ fyrsta fyrirlesturinn.

Vćntingarnar voru ađ vísu hófstilltar í ljósi vonbrigđa síđastliđiđ vor međ framlag Háskóla Íslands til umrćđunnar um lćrdóma af skýrslu rannsóknarnefndar Alţingis og urđu mér tilefni til greinarskrifa sem bar heitiđ „Háskóli Íslands í fallhćttu”. Ţar gerđi ég m.a. athugasemd viđ áróđurskenndan málflutning Stefáns Ólafssonar, prófessors, sem átti ekkert skylt viđ vísindalega hlutlćgni.

Ţađ er skemmst frá ţví ađ segja ađ fyrirlestur Kolbeins Stefánssonar, sem samkvćmt auglýsingu fjallađi um „samfélagssýn frjálshyggjunnar og ţćr hugmyndir um einstaklinginn sem hún hvílir á”, var afleitur. Efnistök sýndu engin merki um vísindalega hlutlćgni enda fór fyrirlesarinn ekki leynt međ óbeit sína á viđfangsefninu. Hugtakanotkun var ruglingsleg og ónákvćm enda lagđi fyrirlesari sig í ţeim efnum fremur fram um hótfyndni en vandađa og yfirvegađa umfjöllun. Ţannig kynnti fyrirlesarinn til sögunnar nýtt hugtak, „dólgafrjálshyggju”, sem ćtla mćtti ađ upprunnin vćri hjá nafnlausum rógsmönnum í bloggheimum fremur en í rannsóknarstofnun innan Háskóla Íslands. Fyrirlesarinn stađhćfđi ađ dólgafrjálshyggja vćri sú tegund frjálshyggju sem ríkti á Íslandi og vćri dólgafrjálshyggan orsök efnahagshrunsins. Ekki var gerđ nein tilraun til ađ renna stođum undir ţá stađhćfingu. Áheyrendur gátu ţó skiliđ ađ hér vćri á ferđinni enn hrćđilegri útgáfa af frjálshyggju en hin illrćmda nýfrjálshyggja sem vinstrisinnađir stjórnmálamenn og meintir frćđimenn hafa gjarnan dregiđ fram ţegar eftirspurn hefur veriđ eftir einföldum og órökstuddum skýringum á örsökum efnahagshrunsins.

Svo nálćgt en ţó svo fjarri
Tilt   Nýfrjálshyggjan í framkvćmdEins og í erindi Stefáns Ólafssonar og var tilefni greinarskrifa minna síđastliđiđ vor, komst bođskapur Kolbeins Stefánssonar á köflum glettilega nálćgt rót vandans. Ţannig fjallađi Kolbeinn undir lok fyrirlestrarins um „nýfrjálshyggjuna í framkvćmd” ţar sem ţrjú fyrirbćri - 1) ríkisábyrgđir, 2) ţrautavaralán Seđlabanka og 3) innstćđutryggingar - komu fyrir á sömu glćrunni en síđasti punktur glćrunnar var eftirfarandi stađhćfing: „Pilsfaldakapítalismi er nýfrjálshyggjan í framkvćmd”. Ef litiđ er burt frá ţví ađ hugtakiđ „pilsfaldakapítalismi” hafi ekki veriđ skilgreint til fullnustu er stađhćfingin  bersýnilega í andstöđu viđ málflutning um ađ nýfrjálshyggja sé afbrigđi frjálshyggju enda hlýtur öllum ađ vera ljóst ađ frjálshyggjumenn hafa lengi barist gegn hvers kyns ríkisábyrgđ, miđstýrđum peningakerfum og ţrautavaralánum Seđlabanka og innistćđutryggingum. Ţessu til stuđnings mćtti nefna skrif Ludwig von Mises, Friedrich Hayek og Murray N. Rothbard sem eru til vitnis um andstöđu frjálshyggjumanna viđ „pilsfaldakapítalisma” og „nýfrjálshyggju”.

Ţess ber ţó ađ geta ađ Milton Friedman, međal annarra hagfrćđinga af hinum svokallađa Chicago-skóla, sem í ýmsu tilliti mćtti kalla frjálshyggjumann var fylgjandi miđstýringu Seđlabanka á peningamagni (e. monetarism) sem á mikiđ skylt viđ keynesíska hagfrćđi en er algjörri í andstöđu viđ skođanir Ludwig von Mises og annarra hagfrćđinga af austurríska skólanum sem ađhyllast frjálshyggju á sviđi peningamála.

En hvernig sem slíkum litbrigđum líđur er ljóst ađ einhćfur, ómálefnalegur og mótsagnakenndur fyrirlestur Kolbeins Stefánssonar um frjálshyggju var slćm byrjun og ekki góđ bókarkynning. Ţótt málatilbúnađur af ţví tagi sem ritstjóri Eilífđarvélarinnar hafđi uppi í nafni Ţjóđmálastofnunar kunni ađ vera óhjákvćmilegur fylgikvilli í dćgurmálaumrćđu er hann algerlega óbođlegur sem framlag Háskóla Íslands til uppbyggilegrar stjórnmálaumrćđu.

Ég vil ţví endurtaka hvatningu mína frá í vor um ađ rektor Háskóla Íslands og annađ forystufólk íslenska frćđasamfélagsins geri betur.


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Geir Ágústsson

Heyr, heyr!

Geir Ágústsson, 20.9.2010 kl. 12:36

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband